Dobczyce: Powiatowy Przegląd Grup Kolędniczych „Hej, Kolęda, Kolęda…”.

18 stycznia 2026 roku w sali widowiskowej Regionalnego Centrum Oświatowo-Sportowego w Dobczycach odbył się Powiatowy Przegląd Grup Kolędniczych „Hej, Kolęda, Kolęda…”.

Oceny prezentacji dokonało jury w składzie: Agnieszka Oczkowska – etnolog, Patryk Rutkowski – etnolog i antropolog kulturowy oraz Daniel Kübler – regionalista, muzyk i multiinstrumentalista. Po obejrzeniu 11 punktów programu, w tym 7 występów grup kolędniczych dorosłych, 2 młodzieżowych oraz 2 dziecięcych, spełniających wymogi regulaminu, komisja postanowiła przyznać nagrody i wyróżnienia.

Przyznano cztery równorzędne Nagrody Główne, będące jednocześnie nominacją do udziału w Ogólnopolskim Przeglądzie Grup Kolędniczych „Karnawał Góralski” w Bukowinie Tatrzańskiej. Otrzymały je, według kolejności wystąpień: Grupa Kolędnicza „Z Dorotą” z Rudnika, Grupa Kolędnicza „Szopka z lalkami” działająca przy Zespole Werdebusy Dobczyckie, Grupa Kolędnicza „Z Gwiazdą” z Trzebuni oraz Grupa Kolędnicza „Pasterze z Gwiazdą, Żydem i Turoniem” z Tenczyna.

Dwie równorzędne nagrody – w formie nominacji do Ogólnopolskich Spotkań Dziecięcych i Młodzieżowych Grup Kolędniczych „Pastuszkowe Kolędowanie” w Podegrodziu – otrzymały: Młodzieżowa Grupa Kolędnicza „Z Gwiazdą” z Trzebuni oraz Dziecięca Grupa Kolędnicza „Pasterze z Gwiazdą” z Tenczyna.

Podczas oceny jury kierowało się przede wszystkim tradycyjnością przekazu. Istotne były teksty kolęd i pastorałek przekazywane z pokolenia na pokolenie, dawne i rzadko wykonywane melodie oraz wykorzystanie tradycyjnych instrumentów, z wyłączeniem akordeonu. Dużą wagę przywiązano także do sposobu prezentacji poszczególnych postaci kolędniczych – ich ruchu, mowy i śpiewu – a także do zgodności strojów, rekwizytów, szat i ozdób z dawnymi wzorami.

Zgodnie z regulaminem oceniano tradycyjne widowiska kolędnicze obejmujące teksty, melodie i kolejność akcji, dawne kolędy domowe, pastorałki oraz formy okolędowań przekazane przez poprzednie pokolenia. Komisja zwracała uwagę na czystość śpiewu, jakość gry na instrumentach towarzyszących, tradycyjny sposób poruszania się postaci oraz ekspresję wykonania. Znaczenie miała również struktura kolędowania – od zapowiedzi i prośby o zgodę, poprzez kolędowanie domowników i składanie powinszowań, aż po prośbę o dary, podziękowanie i zakończenie występu.

Brano pod uwagę zgodność formy widowiska z tradycją, właściwą symbolikę gestów i ruchu (m.in. poruszanie się „za słońcem”, sypanie zbożem czy rytuały związane z Turoniem), repertuar kolęd i pastorałek, dobór postaci, masek, rekwizytów i akcesoriów, a także stosowanie odpowiednich środków językowych, w tym tradycyjnej gwary regionu. Całościowo oceniano również ogólny wyraz artystyczny prezentacji. Wszystkie te kryteria pozostają zgodne z regulaminami przeglądów organizowanych w Podegrodziu i Bukowinie Tatrzańskiej.

Wszyscy uczestnicy konkursu otrzymali poczęstunek, statuetki, dyplomy oraz nagrody finansowe ufundowane przez Starostwo Powiatowe w Myślenicach oraz Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury i Sportu w Dobczycach.

Komisja z satysfakcją podkreśla, że tradycja kolędowania na Ziemi Krakowskiej jest nadal żywa i przekazywana kolejnym pokoleniom, czego dowodem jest udział dwóch grup dziecięcych oraz dwóch młodzieżowych. Na uznanie zasługuje dbałość opiekunów i samych kolędników o tradycyjny wizerunek postaci scenicznych, wierne zachowanie ich zachowań oraz prezentowanie repertuaru starych kolęd, pastorałek i dawnych tekstów okolędowań.

Jury życzy nominowanym grupom powodzenia na dalszym etapie przeglądów w Podegrodziu i Bukowinie Tatrzańskiej. Jednocześnie podkreśla, że w wystąpieniach nie powinno dochodzić do mieszania gwary z językiem współczesnym ani do stosowania nowoczesnych współbrzmień muzycznych.

Teren powiatu myślenickiego cechuje się dużą różnorodnością i archaicznością form grup kolędniczych, co stanowi jego wyjątkową wartość kulturową.

Serdecznie gratulujemy wszystkim uczestnikom otrzymanych nagród i wyróżnień.